Hoe communiceer ik met iemand die anderstalig en visueel beperkt is?

Blinde en slechtziende personen die de Nederlandse taal niet machtig zijn en een andere culturele achtergrond hebben, bevinden zich in een bijzonder kwetsbare positie. Zij ervaren drempels op het gebied van zien én op het gebied van taal en cultuur. Waar anderen kunnen terugvallen op geschreven tekst, op beeld of op hun taalvaardigheid ontbreekt dat voor deze groep. Folders, websites, brieven, formulieren en visuele instructies zijn voor hen vaak niet bruikbaar. Gesproken informatie is lastig te volgen, omdat deze bijvoorbeeld te snel wordt uitgesproken, omdat er onbekende woorden worden gebruikt of omdat er weinig structuur is. Daarnaast kunnen veel slechtziende mensen non-verbale signalen, zoals mimiek, gebaren of lichaamshouding, niet waarnemen. Hierdoor komt belangrijke informatie niet of maar voor een deel aan. Dat leidt tot misverstanden, onzekerheid en verlies van regie of zelfs tot het niet krijgen van de juiste zorg of ondersteuning.

Het is dus extra belangrijk om concreet, duidelijk en volledig te communiceren. Visuele hulpmiddelen zoals eenvoudige afbeeldingen, kleurcontrasten of video’s kunnen soms helpen, maar zijn niet voor iedereen geschikt. Het uitgangspunt moet altijd zijn dat informatie wordt aangeboden in de vorm die voor de cliënt het meest toegankelijk is.

Om deze groep wél goed te bereiken, moet informatie worden aangeboden in vormen die aansluiten bij hun mogelijkheden. Dat betekent onder andere:

• eenvoudige, begrijpelijke taal op B1-niveau. Dat kan gecheckt worden op ishetb1.nl.
• beschrijf afbeeldingen of instructies niet met hier en daar, maar met links, rechts, midden, onder, etc.
• rustige gesproken instructies, die gestructureerd en te herhalen zijn
• audiobestanden in plaats van visuele documenten
• braille of voelbare materialen, bijvoorbeeld reliëftekeningen of schaalmodellen
• inzet van professionele tolken
• ondersteuning met vertaalapps, bijvoorbeeld voor documenten of korte berichten

Met deze aanpassingen kunnen blinde en slechtziende mensen met een andere moedertaal of culturele achtergrond informatie zelfstandig verwerken, beter deelnemen aan gesprekken en meer controle houden over hun eigen gezondheid en revalidatieproces. Dit verkleint gezondheidsverschillen en draagt bij aan gelijke toegang tot zorg.
 

Ook de culturele achtergrond kan een drempel vormen om de juiste informatie of hulp te krijgen. In sommige culturen kan het als ongepast worden gezien om hulp te zoeken, wat kan leiden tot het afwijzen van professionele ondersteuning. Het is daarom belangrijk om de opvattingen van de persoon en zijn of haar familie te begrijpen, voordat zorg wordt georganiseerd. We noemen dit cultuursensitieve communicatie: communicatie waarbij rekening gehouden wordt met de culturele achtergrond van de persoon. Hierbij is het ook belangrijk om eerst een vertrouwelijke relatie op te bouwen. Als die er is, kunnen moeilijke onderwerpen besproken worden.