Ouderen RIS

Met relaties bedoelen we romantische relaties. Van het eerste contact tot het onderhouden van een relatie. Bij intimiteit gaat het om nabijheid, contact en verbondenheid. Zoals elkaars hand vasthouden, knuffelen of een persoonlijk gesprek voeren. Seksualiteit gaat om seksueel plezier, alleen of met anderen. 

Relaties, intimiteit en seksualiteit veranderen tijdens het leven en spelen een belangrijke rol bij de kwaliteit van leven. Iedereen beleeft het anders. Het blijft voor de meeste mensen belangrijk als ze ouder worden. Een plezierig seksleven heeft positieve effecten op lichaam en geest en op de relatie. Mensen kunnen tot op hoge leeftijd seksueel actief zijn, al krijgt intimiteit vaak meer waarde dan seksualiteit. Dat geldt vooral voor vrouwen.

De Wereldgezondheidsorganisatie geeft aan dat ieder mens recht heeft op het zo volwaardig mogelijk beleven van relaties, intimiteit en seksualiteit naar eigen wens en behoeften. Leeftijd, beperking of seksuele voorkeur maken niet uit.

Mensen die blind of slechtziend geboren zijn, missen visuele informatie. Hierdoor hebben ze bepaalde kennis over relaties, intimiteit en seksualiteit soms niet. Mensen die op latere leeftijd blind of slechtziend worden, hebben deze informatie al tot zich genomen. Toch kan onzekerheid een rol spelen als het zicht achteruitgaat of iemand niets meer ziet.

Waardoor kunnen veranderingen ontstaan op het gebied van relaties, intimiteit en seksualiteit bij het ouder worden? 

• Lichamelijke veranderingen en aandoeningen, waaronder een visuele beperking.
• Gebruik van medicatie.
• Alleen wonen, bijvoorbeeld na een scheiding of overlijden van een partner.
• Het aangaan van een nieuwe relatie, waarbinnen seksualiteit en intimiteit opnieuw worden ontdekt. 

Een veranderende rolverdeling wanneer iemand mantelzorger wordt van de partner,  waardoor de relatie ongelijkwaardig wordt. 

Kijken naar elkaar en oogcontact, zijn belangrijk in een relatie en kunnen grote impact hebben op het beleven van intimiteit en seksualiteit. Wanneer dit niet (meer goed) gaat, kunnen mensen zich onzeker voelen. Bijvoorbeeld over het beginnen van een gesprek of tijdens het vrijen. Ze kunnen daardoor intimiteit gaan vermijden. Ook kunnen ouderen het lastig vinden het initiatief te nemen, doordat ze de stemming of reactie van een partner minder goed kunnen peilen.

Praten over relaties, intimiteit en seksualiteit kan ongemakkelijk zijn. Toch blijft communiceren nodig. Hker je het doet, hoe gemakkelijker het gaat.

Hier volgen een paar tips voor een open gesprek tussen partners:

• Zorg voor een goede plek, een goed moment en een veilige en open sfeer. 
• Stel elkaar vragen, luister goed en vul niets in voor de ander. 
• Het kan helpen als je iets gaat doen tijdens een gesprek, zoals wandelen of iets praktisch in de keuken of aan tafel. 
• Gebruik een gebeurtenis als aanleiding. Zo kom je op een natuurlijke manier in gesprek. 
• Als men je er samen niet uitkomt, kan een (huis)arts, relatietherapeut of zorgprofessional, zoals een maatschappelijk werkende of psycholoog misschien helpen.