RIS 18+
Een visuele beperking heeft invloed op het ontwikkelen van lichaamsbesef (kennis over het eigen lichaam), seksuele en relationele vorming. Mensen die blind of slechtziend zijn, missen oogcontact en lichaamstaal. Op het gebied van Relaties, Intimiteit en Seksualiteit (RIS) kunnen initiatief nemen, flirten en de afhankelijkheid van anderen als ingewikkeld worden ervaren. Hierover is nog niet zo veel bekend. Deze pagina is een begin en zal regelmatig worden aangevuld. De informatie is afkomstig van de expertisegroep RIS en gesprekken met mensen met een visuele beperking over dit onderwerp.
Belemmeringen
Blinde en slechtziende volwassenen kunnen zich afvragen: ‘Hoe weet ik hoe iemand reageert?', 'Hoe laat ik de ander merken dat ik diegene leuk vind?', 'Hoe kom ik aan informatie over relaties, intimiteit en seksualiteit?', 'Hoe zie ik dat ik ongesteld ben geworden?', 'Hoe verzorg ik mezelf goed?’ en 'Heeft een visuele beperking invloed op langdurige relaties, zwangerschappen, scheidingen, de overgang en penopauze?'
"Visueel kan ik mijn liefde niet uiten."
Waar hebben mensen met een visuele beperking behoefte aan?
Mensen met een visuele beperking zeggen wat betreft RIS behoefte te hebben aan:
- concrete en volledige voorlichting over lichamelijke, communicatieve en emotionele aspecten
- voelbaar materiaal om een beeld te kunnen vormen
- lotgenotencontact
- goede voorbeelden
- afgestemd maatwerk met ruimte voor vragen
Binnen de visuele revalidatie is het, waar van toepassing, belangrijk oog te hebben voor de partner en de partnerrelatie.
"Soms ontstaan misverstanden, omdat ik non-verbale communicatie niet zie en nuances niet of pas later door heb."
Materialen
Het spel 'SeCZ Talk' is ontwikkeld door Rutgers en gericht op jongeren en jongvolwassenen met een beperking. Het is geschikt om samen te spelen en op speelse wijze in gesprek te gaan over relaties, intimiteit en seksualiteit. Het spel is verkrijgbaar via Rutgers: SeCZ Talk - Bordspel over seksualiteit - Aanbod Rutgers. Met enkele aanpassingen kunnen deelnemers met een visuele beperking gelijkwaardig meespelen. Binnenkort volgen hier de instructies voor de spelaanpassingen.
"Ik kan geen oogcontact maken, maar ik let op hele andere dingen. Hoe iemand praat, mij een hand geeft en met mij omgaat. De klank van de stem en hoe die hand is, zo begint het."
Binnen een relatie
Anders beleven
Blind of slechtziend zijn of worden, geestelijke en/of lichamelijke beperkingen en medicatiegebruik kunnen een rol spelen bij het anders beleven van relaties, intimiteit en seksualiteit. Wanneer één van de partners bijvoorbeeld een rol als mantelzorger binnen de relatie krijgt, kan dit ervoor zorgen dat de relatie ongelijkwaardig wordt.
Geen oogcontact meer
Kijken naar elkaar en oogcontact hebben, kunnen belangrijk zijn in een relatie en grote impact hebben op het beleven van intimiteit en seksualiteit. Wanneer dit niet (meer) gaat, kan iemand die blind of slechtziend is zich onzeker voelen. Ook kan diegene het lastig vinden het initiatief te nemen, doordat de stemming of reactie van een partner minder goed te peilen is.
Praat met elkaar!
Het belangrijkste advies is: praat met elkaar. Als dit de partners niet goed lukt, kan men in gesprek gaan met de (huis)arts. Die kan eventueel verwijzen naar een passende zorgprofessional zoals een maatschappelijk werkende, relatietherapeut of psycholoog.
"Sinds mijn visuele beperking moeten mijn vrouw en ik zoeken naar een nieuwe manier van liefhebben. Steelse blikken en complimenten over uiterlijk zijn er niet meer bij."