Samen weten we meer: de kracht van ervaringsdeskundigheid in de zorg voor ouderen
Voor je ligt deel 5 van een reeks artikelen over de inzet van ervaringsdeskundigen. Verschillende expertisegroepen geven een kijkje in hun ervaringen met de samenwerking met ervaringsdeskundigen. Deze keer in gesprek met Expertisegroep Ouderen. Goede zorg voor ouderen met een visuele beperking begint bij kennis. Maar niet alleen bij kennis uit boeken, richtlijnen of onderzoeken. Juist de kennis die mensen gedurende hun leven opdoen, blijkt van onschatbare waarde. Binnen de expertisegroep Ouderen is die overtuiging inmiddels stevig verankerd: meerdere ervaringsdeskundigen zijn betrokken als structureel adviseur.
Ervaringsdeskundigheid structureel verankerd
De expertisegroep Ouderen richt zich op het ontwikkelen en delen van kennis over ouderen met een visuele beperking. In 2025 leverde dit al mooie resultaten op, zoals een gesprekswaaier, een aanpak voor valpreventie en een e-learning over dementie. Wat deze opbrengsten bijzonder maakt, is niet alleen wát er is ontwikkeld, maar vooral hóe dat is gebeurd. Vanaf het begin wordt nadrukkelijk gekeken hoe ervaringsdeskundigheid een plek kan krijgen in het proces. Niet achteraf, maar als integraal onderdeel van het proces.
Evelyn is voorzitter van de expertisegroep Ouderen. Zij vertelt:
“Binnen de expertisegroep wordt bij ieder nieuw doel bewust de vraag gesteld: op welke manier kunnen we ervaringsdeskundigheid hierbij inzetten? Om dit te ondersteunen, is een praktische ‘routekaart’ ontwikkeld met afwegingen en beslismomenten die aansluiten bij de reguliere werkwijze van de groep. In combinatie met bestaande informatie vanuit de Oogvereniging is dit uitgegroeid tot een eigen, op maat gemaakte Toolkit. Zo wordt ervaringsdeskundigheid geen losse toevoeging, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het werk."
Persoonlijke verhalen raken en inspireren
De meerwaarde van ervaringsdeskundigheid is op veel manieren zichtbaar. Zo geven de ervaringsverhalen in het boek Nog niet uitgekeken het boek een persoonlijk en levendig karakter. Ze maken de inhoud herkenbaar en raken de lezer.
Leo van Rijt, ervaringsdeskundige, vertelt:
“Samen met ervaringsdeskundige Evert hebben wij mensen benaderd die hun ervaringsverhaal wilden delen. We vonden het heel belangrijk dat niet alleen verhalen van mensen met een visuele beperking werden opgenomen, maar ook die van partners en kinderen. Hoe is het om te leven met iemand die slecht of niet ziet? De reacties hierop waren enorm positief.”
Daarnaast gaven Evert en Leo praktische tips, zoals het plaatsen van informatie en telefoonnummers aan het eind van het boek, in plaats van midden in de tekst. Ook dachten zij mee over woordgebruik en schreef Leo de inleiding van het boek.
Ook bij bijeenkomsten blijkt de kracht van ervaringsdeskundigen. Evelyn: “Tijdens een workshop over welbevinden op het congres 'Een nieuwe generatie ouderen langer thuis' zorgde de deelname van Leo voor een open en inspirerende interactie met het publiek”.
“Het échte verhaal krijgt een plek – en dat vergroot de zeggingskracht enorm.”
Leo vult aan:
“Het is heel leuk om jouw verhaal te kunnen en mogen delen. Mijn presentatie kreeg de titel: ‘ik ben een bofkont’. Ik probeer een realistisch beeld te schetsen, maar ook te laten zien dat er zeker nog mogelijkheden zijn als je blind bent. Het is fijn om anderen te kunnen inspireren.”
Gelijkwaardig samenwerken
Eind vorig jaar heeft Leo ook een presentatie gegeven voor professionals werkzaam binnen Kennis Over Zien in Vught. Hij sprak over het nut en belang van het inzetten van ervaringsdeskundigen. “De belangrijkste boodschap die ik deel is: praat niet alleen over ons, maar met ons.” Op zijn verhaal kwamen enorm veel vragen en positieve reacties.
Gerjanne, lid expertisegroep Ouderen, vult aan:
“Samenwerken met ervaringsdeskundigen betekent ook anders kijken. Het helpt om prioriteiten scherp te stellen en om te toetsen of je wel met de juiste dingen bezig bent. Soms levert het nieuwe inzichten op, vaak ook de geruststellende bevestiging dat we op de goede weg zijn. Maar misschien wel het belangrijkste: we bedenken geen oplossingen voor mensen, maar met hen. Dat maakt het werk relevanter, menselijker en effectiever”.
In sommige werkgroepen, zoals die rondom vrijwilligerswerk, wordt dit gelijkwaardige samenwerken volop ervaren. Ervaringsdeskundigen en professionals zijn daar volwaardige gesprekspartners, ieder met hun eigen expertise.
“Ik geniet enorm van die samenwerking. We doen het echt samen.”
Leo geeft aan dat hij en Evert het gevoel hadden echt gelijkwaardig te zijn aan de andere projectgroepleden.
“Wij werden heel goed op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen, de genomen beslissingen en de openstaande punten. We voelden ons echt serieus genomen”.
Praktische uitdagingen
Natuurlijk loopt de expertisegroep ook tegen praktische zaken aan. Met name bij projecten die zich richten op kwetsbare ouderen, zoals mensen met dementie of bewoners van verpleeghuizen, is het soms zoeken naar de juiste inzet van ervaringsdeskundigheid. In die gevallen is de ervaringsdeskundigenpool niet altijd toereikend.
Daarnaast kunnen projecten vertraging oplopen wanneer gewacht moet worden op beslismomenten vanuit de regiegroep. Als dit langer duurt, is het belangrijk om ervaringsdeskundigen goed te informeren en betrokken te houden. Dit vraagt om zorgvuldige communicatie en blijft een aandachtspunt.
Ook vraagt samenwerken met ervaringsdeskundigen iets van de expertisegroep zelf. Soms kan een ervaringsdeskundige sterk focussen op een eigen thema, waardoor het risico op tunnelvisie ontstaat. Door met meerdere ervaringsdeskundigen te werken, ontstaat juist een rijker en veelzijdiger beeld. Dat vraagt wel om goede gespreksvaardigheden en het vermogen om het gesprek breed te houden.
Leo bevestigt dit:
“Het kan inderdaad lastig zijn als iemand steeds hetzelfde punt inbrengt. Juist daarom heeft het meerwaarde om meerdere ervaringsdeskundige te betrekken. Je hoort verschillende perspectieven en vult elkaar aan. Bovendien leer je als ervaringsdeskundigen ook van elkaar."
Blik op de toekomst
Ook in 2026 blijft de expertisegroep Ouderen ervaringsdeskundigen actief betrekken.
“Onze ambitie is om bij ieder nieuw doel bewust te kijken hoe ervaringsdeskundigheid kan worden ingezet. Lopende projecten zetten de samenwerking voort, met ruimte om te blijven leren en verbeteren. Daarbij wordt zorgvuldig gekeken naar de kwaliteiten die ervaringsdeskundigen meebrengen”.
Leo benadrukt het belang van een goed kennismakingsgesprek:
“Bespreek samen wat iemand kan en wil. Voor het geven van een presentatie moet je bijvoorbeeld gemakkelijk voor een groep kunnen spreken; dat is niet voor iedereen weggelegd. Iedereen heeft zijn eigen kwaliteiten en kennis. Het is belangrijk om de juiste ervaringsdeskundige op de juiste plek in te zetten.”
Activiteiten expertisegroep Ouderen waar ervaringsdeskundigen bij betrokken zijn geweest
- Webinar - Ouderen in denim
Tijdens het rondetafelgesprek kwam ervaringsdeskundige Arend aan het woord. Bekijk het webinar hier terug. - Congres - Een nieuwe generatie ouderen langer thuis
Presentatie door ervaringsdeskundige Leo. - Boek - Nog niet uitgekeken
Evert en Leo hebben meegedacht en meegelezen. Lees meer over het boek op deze pagina. - Artikel Hart- en vaatziekten
Interviews met ervaringsdeskundigen Dick, Roland, Piet en Jan. Lees meer over hart- en vaatziekten op deze pagina. - Artikel Ouderen en diabetes
Interviews met ervaringsdeskundigen Simon en Ruud. Lees meer over ouderen en diabates op deze pagina. - Netwerkcursus ouderen
Structurele betrokkenheid van ervaringsdeskundigen Hans, Evert en Marlieke. - Vrijwilligerswerk ouderen
Structurele betrokkenheid van ervaringsdeskundige Sabrina. - Live dag van expertisegroep bij RCS in Vught
Presentatie door ervaringsdeskundige Leo.
Enthousiast over de samenwerking met ervaringsdeskundigen?
Ben je enthousiast geworden en wil jij zelf ook ervaringsdeskundigen betrekken binnen jouw onderzoek of expertisegroep? Neem dan contact op met de coördinator van de ervaringsdeskundigenpool, Daniëlle Straub, via ervaringsdeskundigen@oogvereniging.nl.