Ondersteuningsbehoeften bij ouderen met een visuele beperking: profiel meneer Manusama
Dit artikel is één van de vijf profielen van ouderen met een visuele beperking die ondersteuning nodig hebben na cruciale momenten. Het artikel 'Ondersteuningsbehoeften bij ouderen met een visuele beperking' vormt hier de basis van. Benieuwd naar de andere profielen? Bekijk de andere profielen onderaan dit artikel.
Wie is meneer Manusama?
Meneer Manusama is 80 jaar oud en woont sinds enkele maanden op een algemene verpleegafdeling in een verpleeghuis in Amsterdam. Tot voor kort leidde hij een actief en zelfstandig leven. Hij sportte wekelijks met een vaste groep bekenden en had een hechte vriendengroep. Zijn vrouw is twintig jaar geleden overleden. Hij heeft één zoon die in het buitenland woont, met wie hij regelmatig contact heeft.
Na een ernstig CVA (beroerte) heeft hij minder kracht in zijn linkerarm en -been. Ook heeft hij moeite met de fijne motoriek in zijn linkerhand. Daarnaast heeft hij een hemianopsie, waardoor hij de linkerhelft van zijn gezichtsveld niet meer waarneemt. In het verleden heeft hij in beide ogen een staaroperatie gehad, waarna het zicht goed was. Sinds het CVA gaat het lezen langzaam en moeizaam en kost veel energie. Hij ervaart zijn zicht als wisselend.
Hij maakt gebruik van een elektrische rolstoel, die hij technisch steeds beter leert bedienen met hulp van de ergotherapeut van het verpleeghuis. Het verlies van zelfstandigheid raakt meneer diep. Hij ontvangt meerdere keren per week bezoek van vrienden en familie, wat voor hem van grote waarde is.
Cruciaal moment
Het CVA heeft zijn leven abrupt veranderd. De combinatie van lichamelijke beperkingen en de gezichtsvelduitval heeft grote gevolgen voor zijn dagelijks functioneren.
Meneer Manusama botst regelmatig met zijn rolstoel tegen deurposten en meubels aan de linkerzijde. In de gezamenlijke huiskamer schrikt hij wanneer er plotseling iets links van hem gebeurt. Ook stoot hij regelmatig een glas om of kan hij spullen niet terugvinden, wat leidt tot onzekerheid en frustratie.
Zijn kamer ervaart hij als te donker, ook herkent hij binnenkomende medewerkers pas laat. Dit vergroot zijn gevoel van afhankelijkheid en verlies van regie.
Zorg en ondersteuning
Binnen het verpleeghuis ontvangt meneer Manusama dagelijkse ondersteuning bij de ADL en begeleiding als hij zich verplaatst. Vanwege de problemen met lezen, mobiliteit, veiligheid en daarnaast onzekerheid bij het zorgpersoneel over de juiste begeleiding wordt een expertisecentrum voor mensen met een visuele beperking betrokken.
Meneer krijgt een onderzoek op het expertisecentrum waarbij de visuele functies, zoals gezichtsscherpte en gezichtsvelduitval, in kaart worden gebracht. Ook wordt er gekeken naar de visuele informatieverwerking.
Vervolgens bezoekt de ergotherapeut van het expertisecentrum meneer in het verpleeghuis en betrekt daarbij de intramurale ergotherapeut. De behandeling richt zich op het omgaan met de gevolgen van de hemianopsie, waarbij kijk‑ en scantraining en het veilig manoeuvreren met de rolstoel centraal staan. Ook wordt advies gegeven rondom de inrichting en verlichting van zijn kamer.
De medewerkers volgen de e-learning Visuele problemen na niet-aangeboren hersenletsel | Kennisoverzien. Vervolgens wordt er een ervaringsles georganiseerd om meer inzicht in de visuele beperking van meneer Manusama te geven. Er wordt afgesproken dat de medewerkers hun aanwezigheid verbaal aankondigen en dat spullen altijd op een vaste plek worden gelegd in overleg met meneer.
Het lezen blijft erg vermoeiend. Het luisteren naar gesproken boeken via de passend lezen app op de tablet blijkt een fijn alternatief. Ook worden op de tablet een aantal aanpassingen gedaan waardoor meneer zelfstandig met zijn zoon kan videobellen.
Huidige situatie
Meneer Manusama begint langzaam zijn plek te vinden binnen het verpleeghuis. Door verbeterde verlichting, een aangepaste inrichting en gerichte begeleiding voelt hij zich zekerder in zijn kamer en in de gezamenlijke ruimtes. Hij botst minder vaak met zijn rolstoel en schrikt minder van onverwachte situaties, waardoor hij zijn maaltijden weer in de huiskamer gebruikt en zich meer onder de andere bewoners begeeft.
Met behulp van de passend lezen app kan hij zelfstandig luisteren naar gesproken boeken, wat hem ontspanning en afleiding biedt zonder de inspanning van het zelf lezen.
Door de aanpassingen op de tablet lukt het hem om regelmatig met zijn zoon te videobellen, waardoor hij veel steun ervaart.
Hoewel het verlies van zijn zelfstandigheid en oude leven nog duidelijk voelbaar is, leert meneer stap voor stap omgaan met zijn beperkingen. Hij ervaart meer vertrouwen in zijn dagelijks functioneren en voelt zich beter in staat om zijn leven opnieuw vorm te geven.
“Ik moet opnieuw leren kijken naar de wereld, maar het helpt als de wereld zich ook een beetje aan mij aanpast.”
Andere profielen
Benieuwd naar de andere profielen? Bekijk ze hieronder:
Mevrouw Yilmaz (78 jaar) zit in de derde levensfase en heeft glaucoom en COPD. Mevrouw woont zelfstandig en is plotseling blind geworden.
Jos de Vries (82 jaar) gaat van de derde naar de vierde levensfase. Hij heeft diabetische retinopathie en dementie. Jos woont zelfstandig, zijn partner verblijft in een revalidatiecentrum.
Lenie van der Aa (91 jaar) zit in de vierde levensfase en heeft maculadegeneratie, artrose, hartproblemen en is slechthorend. Lenie woont in een woonzorgcentrum en heeft plotselinge visusdaling.
Meneer Aerts (95 jaar) zit in de vierde levensfase en heeft een hoornvliestransplantatie ondergaan. Hij is slechthorend en heeft depressieve klachten. Meneer woont in een woonzorgcentrum voor mensen met een visuele beperking. Zijn vrouw is overleden.